رویای صلح در خلیج فارس:

مخالفت با جنگ و نظامی شدن منطقه خلیج فارس

پانزدهمین جشنواره هنر محیطی در ایران (بهمن ماه 1368)

گزارش: احمد نادعلیان

برای جشنواره کنونی از هیچ نهاد یا مرکزی درخواست حمایت مالی نشد. هزبنه سفر به منطقه و غدای روزانه  توسط هنرمندان شرکت کننده پراخت شد و هنرمندان مواد مورد نیاز برای اجرای آثار هنری خود را تامین کردند.

کلیک کنید و تصویر در ابعاد بزرک را دانلود کنید

بیشترین عکسهای جشنواره را راحله زمردی نیا تهیه کردند.  از زحمات اایشان متشکرم.  تعدادی از عکسها را محمد سایبانی، و دیگر هنرمندان تهیه کردند.  در حد توانم تعدادی از عکسها را نیز خود تهیه کردم.

احسان راطبی  و ماکان عاشوری روند جشنواره را تصویر برداری و قصد دارند در قلب فیلم مستند ارائه دهند. 

برای جشنواره کنونی از هیچ نهاد یا مرکزی درخواست حمایت مالی نشد. هزبنه سفر به منطقه و غدای روزانه توسط هنرمندان شرکت کننده پراخت شد.  تنها مینی بوسی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هنرمندانی که از تهرانت عازم خلیج فارس شده بودند را از ایستگاه راه آهن بندر عباس به اسکله انتقال داد و شبها در مقر محیط زیست ساکن بودیم. از محبت آنها متشکریم اما از آنجا که هزینه سفر را دانشجویان خودشان پرداخت کرده بودند میبایستی بسیار صرفه جو باشیم. تا حدودی هم برای بچه هایی که عادت نداشتند سخت بود که یک هفته در آب دریا استحمام کنند و بر روی موکت بخوابند.

نمودار هوایی هرمز و مکان کارها

از زحمات آقایان محمد بانوج و محمد سایبانی در بندر عباس و مدیریت محیط زیست در جزیره هرمز متشکریم.  همچنین از راحله زمردی نیا، طاهره گودرزی،  عاطفه خاص، محمود مکتبی،  شهرناز زرکش و زهرا شفیع آبادی که تدارکات سفر به جزیره هرمز و برنامه ریزی را به عهده داشتند متشکرم.

در دو سال گذشته در بین جوانان گرایش شدیدی به هنر محیطی وجود دارد.  جوانان بسیاری از گوشه و کنار ایران خواهان شرکت در این جشنواره های هنر محیطی هستند یا دوست دارند در شهرشان چنین جشنواره ای برگزار شود.  

زمانیکه اخبار، اطلاعات و گزارش جشنوراه  ها در پایگاه ما اعلام نشده است. زمانیکه برگزار میشوند  آن منتشر میشود هنرمندان جوان بسیاری تماس میگیرند و گلایه میکنند که چرا ما با خبر نشدیم. در توان من نیست که همزمان برای آنها برنامه ریزی کنم.

آرزو دارم روزی در کشور در هر روز یک جشنواره برگزار شود. ما در طبیعت و شبکه اینترنت کار میکنیم. در این دو مکان برای همه جا است که هنرشان را انجام و ارائه دهند.

تا کنون هشت جشنواره محیطی در پردیس پلور ، سه جشنواره در شهرهای کرمان، شاهرود، زاهدان و سه جشنواره در بندر عباس، جزایر هرمز و شیخ اندر آبی برگزار شده است.  این جشنواره پانزدهمبن جشنواره هنر محیطی در ایران است.

ماه قبل برای شرکت در جشنواره خلیج فارس به جزیره هرمز رفته بودم و هفته گذشته (در روز 6 بهمن) به همراه چهل هنرمند راهی هرمز شدیم. مسئولیت انتخاب این هنرمندان به عهده من بود. آنها ترکیبی از هنرمندانی بودند که در زمینه هنر محیطی سابقه دارند و تعدادی از آنها جوان مشتاق بودند که ما را مساعدت کنند. در هرمز بیش از 50 هنرمند به ما پیوستند.  

بدوستان هنرمند من اربارا راکس  و ابیگل داون از هنرمندان شناخته شده زیست محیطی آمریکایی، زیبیل کالف هنرمند و آهنگساز آلمانی و بنجامین هیوت هنرمند زیست محیطی و مجسمه ساز انگلیسی که هم اکنون در ایران به سر میبرد با ارائه طرحهایشان در این جشنواره مشارکت داشتند.  علاوه بر این هنرمندان اریک ون هو از ژاپن و ریچارد توماس از استرالیا نیز مشارکت داشتند.  اساس کار ما تعامل و همفکری بود. هنرمندان بین المللی طرحهایی را ارائه دادند که با همفکری آنها طرحها اجرا شدند.

در جشنواره  پانزدهم کارهای متفاوتی ارائه شدند. هنرمندانی کارهای مستقل ارائه  دادند.  اما چندین کار جمعی  نیز انجام شد.  محور اصلی کارهای گروهی "مخالفت با جنگ و نظامی شدن خلیج فارس بودند."

دلیل انتخاب این محور این بوده که در طول سه دهه گذشته و پس از جنگی که در سال ۱۹۸۱ به ما تحمیل شد و حضور مستمر آمریکا و دول غربی و پیامد آن حمله کشور عراق به کویت در سال ۱۹۹۱ و در نهایت حمله امریکا و همپیمانانش به عراق در سال 2003 را شاهد بودیم و در ابن جنگها چند ملیون انسان بیگناه جان خود را از دست دادند.

صلح در خليج فارس" براي گوگل ارت

جمله "صلح در خليج فارس"  در ابعادي طراحي و نوشته شد كه در سايت گوگل ديده شود. جهت اجراي اين طرح با استفاده از گوگل ارت مكاني در جزيره انتخاب شد كه مسطح ، داراي رنگ زمينه يكدست  و منظر هوايي مناسبي دارد. اين مكان كه در ظلع جنوب شرقي جزيره هرمز واقع شده و دور از امواج دريا و شهر هرمز ميباشداين اميد وجود دارد كه در صورت به روز شدن تصاوير ماهواره اي گوگل ارت اين جمله ديده شود.  اين جمله از سويي صلح دوستي مردم ايران است و از سوي ديگر هدفش تقابل با تحريف نام خليج فارس ميباشد.   عکسهای بیشتر

شعر باربارا راکس در بطري هاي رها شده در خليج فارس

هنرمند امریکایی باربارا راکس که با اثرش در این جشنواره شرکت دارد تصویر پرنده ای را برای اجرا ارسال کرده تا با خاکهای رنگی هرمز اجرا شود.  عکسهای بیشتر

شعر از باربارا مفهوم رها سازی از نادعلیان و اجرای ميترا سلطاني و حسام الدين محمديان

باربارا راكس یکی از جديد ترين سروده یاش را  كه متضمن  زشتي جنگ و روياي صلح ميباشد را ارسال کرد .  باربارا  تاکنون این شعر را جایی ارائه نداده است و به دلیل اهمیتی که برای این جشنواره قائل است دوست داشت که در سایت جشنواره ارائه شود.

سروده باربارا:

 گریز پرنده

روزهای زیادی پرنده کوچک پرواز کرد
از نهیب صدای گوشخراش و بوی آتش لال شد
سایه اش تصویر کریهی از هواپیماهای جنگ باقی گذاشت
او ناتوان و گرسنه به دشتی در پائین و قالی با گلهای آبی خیره شده بود.
در کرانه دشت او به بیشه ای پناه برد
اینجا در پناه درختان  او مکانی یافت تا بخوابد و رایحه صلح را در رویایش ببیند.

باربارا راکس 2007 

 در طول جشنواره این سروده باربارا به زبان هاي فارسي و انگليسي تکثیر شد و در داخل بطريهاي لاستيكي قرار گرفتند و در نقاط متعددي همچون سواحل شرقي، غربي و مركز دريا رها شدند. عکسهای بیشتر

پیشنهاد من بود که این اشعار در داخل بطری ها قرار گیرد و هنرمندان جوان شرکت کننده در جشواره آماده سازي متن ، در جمع آوري بطريها از ساحل و مشاركت داشتند و دو هنرمند جوان به نامهاي ميترا سلطاني و حسام الدين محمديان در اين اجرا مشاركت داشتند.

اين سنت يعني قرار دادن متن در يك بطري در گذشته دور رسانه اي بود كه افراد گرفتار در جزيره ها از ديگران استمداد و كمك ميطلبيدند. در زمانه ما مفهومي است كه مخاطب بواسطه اين اجرا و بازتاب رسانه اي آن از سويي مظلوميت مردم بيگناه و از سوي ديگر صلح دوستي انديشمندان و هنرمندان معاصر جهان را نشان ميدهد.  عکسهای بیشتر

دوست هنرمند زیست محیطی من خانم ابیگل داون که در نیو یورک زنگدگی میکند طرح این پرنده ها را ارائه داد  و من آنها را با استفاده از خاک هرمز بر صخره ها نقاشی کردم.

انگیزه من برای دعوت از هنرمندان بین المللی عمل نمادین بود که ملل مختلف در گوشه و کنار جهان خواهان صلح هستند.

زیبیل کالف هنرمند و آهنگساز آلمانی تصویر فرشته صلح را برای جشنواره ارسال کرده است. و قطعه موسیقی را اجرا و برای جشنواره ارسال کرده است.

بنجامین هیوت هنرمند انگلیسی که هم اکنون در ایران به سر میبرد نقش دیو کریهی را در جشنواره حضور یافت و دیو کریه جنگ را بر صخره های جزیره هرمز حجاری کرد.

بنجامین هیوت

بنجامین هیوت در ارتباط با جنگ فعلی در عراق گفت:  عمده مردم انگلستان (بیش از سه چهارم) مخالف جنگ هستند. در یک گردهمایی بیش از یک ملیون نفر در لندن جمع شدند و مخالفتشان را با حضور در جنگ اعلام کردند ولی صدایشان به جایی نرسید. مردم انگلستان به این جنگ اعتراض دارند که چرا باید مالیات بیشتری بدهند که هزینه های جنگ تامین شود.  هدف اصلی سلطه بر نفت و دسترسی به یک موقعیت استراتژیک در منطقه خاور میانه است.  اصولا در جنگ هر چیزی که مصرف شود به نفع امریکایی هاست آنها از فروش جنگ افزارها سود میبرند.   عکسهای بیشتر

موقعیت نوشته صلح در خلیج فار در نقشه هوایی گوگل

اگرچه تقابل با حضور نظاميان در منطقه خليج فارس و پيامدهاي آن محور اصلي جشنواره بود. اما هنرمندان بيشماري كه در اين جشنواره حضور داشتند آثار بسيار متنوعي ارائه دادند. در جشنواره ما شاهد نمونه هاي متنوعي از اجرا هاي زنده نوگرا و نمايش هاي ملهم از آئين ها بوديم كه بيشتر در مكان هاي طبيعي و تاريخي جزيره اجرا شدند.  عکسهای بیشتر

.

اثر حچت امانی - عکس از راحله زمردی نیا

هنر محيطي خصوصا آثاري كه در جشنواره ارائه ميشود كمتر آثاري فردي هستند بلكه بيشتر تعامل هنرمندان  و افرادي را نشان ميدهد كه با هم همفكري ميكنند و بر هم تاثير ميگدارند. ارزش بسياري از آثار بيشتر مديون هنرمندان عكاسي بود كه با انخاب ذاويه ديد مناسب به آن ارزش بخشيدند و يا بواسطه رسانه آن را به ديگران انتقال ميدهند. در غير اينصورت اين آثار در طبيعت محو خواهند شد و مخاطب آنها را نخواهد ديد.  خانم را حله (مینوش) زمردی نیا در عکاسی کارهای محیطی زحمات زحمت زیادی را تقبل کردند.

اثر احمد کارگران و اجرای گروهی هنرمندان بندر عباس - عکس از راحله زمردی نیا

عکسهای بیشتر

آثار ديگر شامل نقشمايه هايي كه بر روي ماسه ها انجام شدند. بشيار از نقشمايه ها با استفاده از خاك رنگي جزيره هرمز انجام شدند.

چاپ نقشمایه ها اثر زهره دلداده

نقشمایه ها از زهره ریاحی و زهره دلداده و اجرای سایه ها گروهی - عکس از راحله زمردی نیا

اثر گروهی راحله زمردی نیا، طاهره گودرزی،  ، عاطفه خاص، محمود مکتبی،  شهرناز زرکش و زهرا شفیع آبادی - عکس از راحله زمردی نیا

موجودات زنده منطقه خلیج فارس و آبزیان نیز از بلایای این جنگها بی نصیب نبوده اند. بیماری و مرگ میر موجودات زنده به صورت غیر مستقیم جان انسانها را تهدید میکند و تاثبرات منفی بر اقتصاد مردم منطقه خواهد داشت. 

بنجامین هیوت با صورت نقاشی شده در آشپزخانه محیط زیست

یک روز تعدادی از بچه ها ناهار و شام درست کردند.  آنها زحمت زیادی کشیدند. کار ما در طبیعت مدیون زحمات آنها نیز هست.  به خاط یک شوخی از من دلگیر شدند. بعد با هم دوست شدیم . دوباره از آنها عذرخواهی میکنم.

هنرمند آلماني - آنيا همپل - از جشنواره محيطي در جزيره هرمز بازديد و از آثار انجام‌شده شگفت‌زده بود.

بچه های بندر پس از یک اجرا در معدن خاک سرخ

از زمان اجرا اطلاع نداشتیم.

اثر زهرا شفیع آبادی

 چیدمان نخ ها طاهره گودرزی،  ، عاطفه خاص

اجرا احمد نادعلیان با کمک حسن دریا پیما، ميترا سلطاني و  موسیقی حسام الدين محمديان و بهرنگ عباسپور

قایق ها و عکس از راحله زمردی نیا

در ضمن همه هنرمندان در ایجاد آوا ها و صدا مشارکت داشتند.

نقاشی فرح امینی

در این جنگها که خلیج فارس گذرگاه ناوهای جنگی بوده و در طول سه دهه ناوها و کشتی های بسیاری منهدم شدند که پیامدش سرازیر شدن نفت و آلاینده های شیمیایی به دریا بوده است. نفت بسیاری به آتش کشیده شدند.  در دوران جنگ اول خليج فارس اورانيوم خام مورد استفاده قرار گرفت.   فقط در جنگ دوم خليج فارس بيش از 10 ميليون بشكه نفت، آب هاي منطقه را آلوده كرد. چاه ها و سکوهای نفتی بسیاری به آتش کشیده شدند.   سوختن چاه هاي نفت كويت به شدت منطقه را آلوده کرد. بارها شاهد آن بوده ایم که دود سکوهای نفتی آتش گرفته آسمان منطقه را سیاه کرده است.

به دلایل ذکر شده بالا برخي كارشناسان محيط زيست، خليج فارس را آلوده ترين درياي جهان مي دانند.

آمارها نشان مي دهند طي سالهاي گذشته به دليل آلودگي بالا مرگ ومير ماهي ها چند برابر شده است و مرگ دسته جمعی دلفین ها علامت سئوال بزرگی هستند. تخریب محیط زیست یعنی تخریب سلامت روخی و روانی انسان و تنزل اشتغال. در حال حاضر کارشناسان تولد کودکان ناقص الخلقه،  بسیاری از بیماریهای انسان را به این آلودگی ها نسبت میدهند. 

کار گروهی هنرمندان بندر عباس

مهرهای استوانه ای جدید

در بهمن ماه  1386 شاهد مرگ آهو های بیشتری بودم.  تعداد هفت نمونه جدید رد پای آهو با سنگ ساختم و آنها را بر روی ماسه های جزیره چاپ کردم.  تصاویر بیشتر

"پرواز شماره 655"

اما عمده آثار جشنواره  به آسیب های جنگ توجه داشت.  ملت ایران در این جنگها بیشترین آسیب را دیده  است. "پرواز شماره 655" ایران ایر نمونه ای بارز از قربانی شدن مردم بیگناه در این جنگها بوده است، در طول جشنواره هنرمندان شزکت کننده چند اثر مشترک را با موضوع "پرواز شماره 655" خلق کردند.

پرواز مسافربری شماره 655 شرکت هواپیمایی ایران ایر با شناسه 'IR655' از بندر عباس به مقصد دبی، در تاریخ ۳ ژوییه ۱۹۸۸ میلادی برابر با ۱۲ تیرماه ۱۳۶۷ با شلیک موشک هدایت شونده کروز از کشتی جنگنده یو اس. اس. جک وینسنس متعلق به نیروی دریایی ایالات متحده امریکا بر فراز خلیج فارس سرنگون شد و تمامی ۲۹۰ مسافر آن جان باختند. در جمع مسافران ۶۶ کودک (۵۷ کودک ۲ تا ۱۲ ساله و ۸ کودک زیر دو سال) 42 مسافر با ملیت غیر ایرانی و 16 نفر خدمه پروازی وجود داشتند. 

گفتنی است که هیچ‌کدام از خدمه جنگی ناو متخاصم  آمریکایی تحت پیگیرد قرار نگرفتند و حتی فرمانده ناو نیز در پایان خدمت خود مدال گرفت.   ایالات متحده آمریکا هیچ‌گاه بخاطر این حادثه تاسف‌بار رسماً از مردم ایران و جامعه جهانی عذرخواهی نکرد.   تصاویر بیشتر

مکانیابی اثر از سایت گوگل ارت و طرح فرضی موقعیت و ابعاد هواپیمای پرواز 655

با توجه به اینکه ابعاد این چیدمان بزرگ بود و برای اجرای آن سرعت عمل نیاز بود دشواریهای بسیاری وجود داشت. برای دسترسی به مکان مورد نظر اجرای چیدمان که با استفاده از تصاویر هوایی گوگل ارت مکانیابی و شناسایی شده بود میبایستی که از مکانی دماغه ای شکل و از داخل آب عبور کنیم.  این مکان در ظلع جنوب شرقی جزیره واقع شده است. صبح زود زمانیکه آب در پائین ترین سطح آن بود از محل مورد نظر عبور کردیم. تا ساعت 11 وقت داشتیم که کار را تمام کنیم. در غیر اینصورت عبور از آب با توجه به امواج بسیار دشوار به نظر میرسید.

طراحی هواپیما با استفاده از سنگ و خاک قرمز جزیره هرمز انجام شد.             پیش بینی شده بود که بالا آمدن آب هواپیما به زیر آب برود و خاک سرخ با آب امواج ترکیب شود. پس از طراحی و عقب نشینی هنرمندان در کوههای اطراف مستقر و روند یکی شدن هواپیما با آب را عکاسی کردند.          

آب تدریجا بالا آمد و هواپیما ناپدید شد. تنها شماره پرواز 655 باقی ماند.

تصاویر بیشتر

تصاویر بیشتر

آب تدریجا بالا آمد و هواپیما ناپدید شد. تنها شماره پرواز 655 باقی ماند.

تصاویر بیشتر

اثر محمود مکتبی -  عکس از راحله زمردی نیا

تصاویر بیشتر

اثر طاهره گودرزی

اثر میترا سلطانی

در طی جنگ 8 ساله تحميلي و هجوم عراق به ايران، از صلاح های شیمیایی استفاده شد که هنوز اثرات آن در زندگی و جسم رزمندگانی که از کشور ما در مقابل رژیم یعث عراق دفاع میکردند و یا حتی مردم عادی ما محسوس است.

خبر سقوط هواپيماي ايران اير پرواز 655 در بطري هاي رها شده در خليج فارس

در روز پاياني جشنواره متن خبري سقوط هواپيماي ايران اير پرواز 655 به زبان هاي فارسي و انگليسي در داخل بطريهاي لاستيكي قرار گرفتند و در نقاط متعددي همچون سواحل شرقي، غربي و مركز دريا رها شدند.  تصاویر بیشتر

تصاویر بیشتر